Najważniejsze w skrócie
- Fumiganty i przepisy od 6 marca 2026: środki do fumigacji z fosforkiem glinu, fosforkiem magnezu albo fluorkiem sulfurylu sprzedawca wyda tylko osobiście, po okazaniu zaświadczenia i dokumentu tożsamości.
- Do zakupu fumigantu nie wystarczy zaświadczenie z "kursu na opryskiwacz", zaświadczenie z innego kraju UE, dyplom szkoły rolniczej ani pisemne upoważnienie od osoby z uprawnieniami.
- Zakaz sprzedaży fumigantów na odległość z art. 31 pkt 3 ustawy o środkach ochrony roślin nie dotyczy wyłącznie firm, które wprowadzają środki do obrotu lub je konfekcjonują, oraz firm świadczących usługi fumigacji.
- Sprzedawca fumigantu wystawia fakturę z danymi nabywcy i ilością środka. Wpisuje też nabywcę do ewidencji, którą przechowuje się przez 5 lat.
- Za sprzedaż fumigantu na odległość podmiotowi spoza wyjątku z art. 31a grozi opłata sankcyjna od 10 000 do 100 000 zł.
Fumiganty i przepisy dotyczące ich sprzedaży reguluje ustawa z 7 listopada 2025 (Dz.U. 2025 poz. 1709). Część dotycząca fumigantów obowiązuje od 6 marca 2026. Od tego dnia nie kupisz fumigantu przez internet ani na zwykłe zaświadczenie ze szkolenia ze środków ochrony roślin. Środki do fumigacji z fosforkiem glinu, fosforkiem magnezu albo fluorkiem sulfurylu sprzedawca wyda tylko osobiście. Otrzyma je osoba, która pokaże zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w zakresie stosowania środków ochrony roślin metodą fumigacji oraz dokument tożsamości. Sprzedawca dokumentuje sprzedaż fakturą z danymi nabywcy i wpisuje ją do ewidencji kupujących. Zabieg może wykonać tylko osoba z takim samym zaświadczeniem.
Zmiany wprowadziła ustawa z 7 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o ochronie roślin przed agrofagami oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2025 poz. 1709). Część o fumigantach znajduje się w art. 4, który zmienia ustawę z 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin, oraz w art. 5, który zmienia ustawę z 9 października 2015 r. o produktach biobójczych. Oba artykuły weszły w życie 6 marca 2026 r., trzy miesiące po ogłoszeniu ustawy (art. 15). Numery artykułów poniżej odnoszą się do ustawy o środkach ochrony roślin w obecnym brzmieniu, z tekstem jednolitym w Dz.U. 2026 poz. 624, chyba że wskazujemy inaczej.
Których środków dotyczą nowe zasady
Ustawa dotyczy środków ochrony roślin przeznaczonych do fumigacji, które zawierają substancje czynne mogące stwarzać szczególne zagrożenie dla zdrowia ludzi, zwierząt lub dla środowiska (art. 25 ust. 3 pkt 4a). Listę tych substancji minister rolnictwa ogłosił w rozporządzeniu z 6 lutego 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 147). Są na niej trzy pozycje:
- fosforek glinu,
- fosforek magnezu,
- fluorek sulfurylu.
Z fosforków w tabletkach, saszetkach i płytach pod wpływem wilgoci uwalnia się fosforowodór. Takie preparaty stosuje się do ziarna w silosach i magazynach, do pustych obiektów i jednostek transportowych. Niektóre stosuje się także przeciw kretom i karczownikom. Fluorek sulfurylu to gaz dostarczany w butlach. Te same trzy substancje obejmuje nowy art. 6a ustawy o produktach biobójczych. Dlatego nowe zasady dotyczą również fumigantów dopuszczonych jako produkty biobójcze.
Kto może kupić fumigant
Fumigant może kupić tylko osoba, która ukończyła w Polsce szkolenie w zakresie stosowania środków ochrony roślin metodą fumigacji i ma na to zaświadczenie (art. 28a). To wymaganie jest węższe niż przy pozostałych środkach dla użytkowników zawodowych. Widać to w czterech sytuacjach:
- Zaświadczenie ze szkolenia ze stosowania środków sprzętem naziemnym, potocznie z "kursu na opryskiwacz", nie wystarczy. Nie wystarczy też zaświadczenie z doradztwa ani z integrowanej produkcji roślin.
- Zaświadczenie z innego kraju Unii nie wystarczy, bo art. 28a wymaga szkolenia ukończonego w Rzeczypospolitej Polskiej. Przy innych środkach uznaje się szkolenie z państwa UE, ukończone nie wcześniej niż 5 lat przed zakupem (art. 28 pkt 4).
- Dyplom szkoły albo uczelni rolniczej nie zwalnia ze szkolenia z fumigacji (art. 64 ust. 4a).
- Nie wyślesz po fumigant pracownika z pisemnym upoważnieniem. Upoważnienie z nowego art. 28 pkt 5 działa tylko przy środkach innych niż fumiganty.
Wyjątek dotyczy pracowników naukowych uczelni i instytutów badawczych, którzy prowadzą zajęcia albo badania z rolnictwa, ogrodnictwa lub leśnictwa, oraz osób prowadzących szkolenia (art. 64 ust. 7). Zachowują uprawnienia przez 5 lat od zakończenia tej pracy (art. 64 ust. 8). Potwierdza je zaświadczenie wydawane na wniosek przez wojewódzkiego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa (art. 64 ust. 10). Jak wygląda samo szkolenie i czy da się je zrobić przez internet, opisujemy w artykule szkolenie z fumigacji: jakie zaświadczenie jest ważne.
Co sprawdza i zapisuje sprzedawca
- Żąda zaświadczenia z fumigacji albo zaświadczenia wojewódzkiego inspektora oraz dokumentu tożsamości (art. 28b ust. 1 pkt 1). Gdy zacznie działać elektroniczny rejestr zaświadczeń prowadzony przez Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa (art. 65a), sprzedawca będzie mógł sprawdzić uprawnienia w rejestrze zamiast oglądać papier. Datę uruchomienia rejestru minister rolnictwa ogłosi w obwieszczeniu w Monitorze Polskim (art. 14 ustawy zmieniającej). Do tego czasu podstawą jest okazane zaświadczenie.
- Wystawia fakturę z imieniem i nazwiskiem albo nazwą nabywcy, jego adresem i ilością sprzedanego środka (art. 25 ust. 3 pkt 4a). Sam paragon nie spełnia tego obowiązku.
- Wpisuje nabywcę do ewidencji: dane osoby, numer zaświadczenia i nazwę podmiotu, który je wydał, nazwę handlową i ilość środka, datę sprzedaży (art. 25 ust. 3 pkt 4b). Ewidencja służy Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa i jest przechowywana 5 lat (art. 25 ust. 4a i 4b).
Jeśli kupujesz dla firmy, do ewidencji trafia nazwa firmy oraz imię, nazwisko i numer zaświadczenia osoby, która odbiera środek. Ta osoba musi mieć własne zaświadczenie z fumigacji.
Sprzedaż na odległość: kto jeszcze może zamówić
Art. 31 pkt 3 zakazuje sprzedaży fumigantów i składania ofert ich sprzedaży w ramach umowy na odległość, czyli przez sklep internetowy, portal ogłoszeniowy, telefon czy e-mail. Wyjątek z art. 31a obejmuje tylko dwie grupy firm: te, które wprowadzają środki ochrony roślin do obrotu albo je konfekcjonują, oraz te, które świadczą usługi fumigacji. Rolnik, młyn, przetwórca czy zarządca magazynu nie należy do żadnej z tych grup. Dlatego fumigant kupi tylko w punkcie sprzedaży.
Przy fumigantach biobójczych zakaz jest szerszy: art. 6a ust. 4 ustawy o produktach biobójczych w ogóle nie przewiduje sprzedaży na odległość, także firmom usługowym.
Nowy art. 31 pkt 4 obejmuje wszystkie środki dla użytkowników zawodowych, także te, które nie są fumigantami. Nie wolno doręczać ich do skrzynek pocztowych, automatów paczkowych ani do sklepów z żywnością lub paszą, także przez kuriera czy innego przewoźnika.
Kto może wykonać zabieg
Zgodnie z art. 41a ust. 1 pkt 1 zabieg fumigantem z listy wykonuje tylko osoba z zaświadczeniem ze szkolenia z fumigacji ukończonego w Polsce. Obowiązuje ten sam wyjątek dla naukowców i szkoleniowców. Fumigant biobójczy mogą stosować tylko osoby, które ukończyły to samo szkolenie (art. 6a ust. 1 pkt 2 ustawy o produktach biobójczych). Przepisy nie przewidują, że zabieg wykona ktoś bez zaświadczenia pod nadzorem osoby uprawnionej. Jeśli w gospodarstwie zostały tabletki kupione przed marcem 2026, a nikt na miejscu nie ma zaświadczenia z fumigacji, nie wolno ich zużyć samodzielnie.
Kary za złamanie nowych przepisów
| Naruszenie | Sankcja | Podstawa |
|---|---|---|
| Sprzedaż fumigantu na odległość podmiotowi spoza art. 31a | opłata sankcyjna od 10 000 do 100 000 zł | art. 75 ust. 1 pkt 12 |
| Oferta sprzedaży fumigantu na odległość takiemu podmiotowi | opłata sankcyjna od 1000 do 100 000 zł | art. 75 ust. 1 pkt 11 |
| Sprzedaż bez faktury z wymaganymi danymi albo bez ewidencji nabywców | opłata sankcyjna od 1000 do 50 000 zł | art. 75 ust. 1 pkt 6 i 7 |
| Doręczenie środka do skrzynki, automatu paczkowego albo sklepu z żywnością lub paszą | opłata sankcyjna od 1000 do 50 000 zł | art. 75 ust. 1 pkt 13 |
| Sprzedaż bez żądania zaświadczenia i dokumentu tożsamości albo osobie bez uprawnień | grzywna | art. 76 ust. 1 pkt 6, 6a i 6b |
| Zabieg fumigantem bez zaświadczenia z fumigacji | grzywna | art. 76 ust. 1 pkt 30 |
| Naruszenia przy fumigantach biobójczych: sprzedaż osobie bez szkolenia, brak faktury lub ewidencji, sprzedaż na odległość | grzywna do 30 000 zł | art. 45a ustawy o produktach biobójczych |
Opłaty sankcyjne wpłaca się na rachunek wojewódzkiego inspektoratu ochrony roślin i nasiennictwa. Grzywny z art. 76 orzeka się w trybie Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Ustawa nie podaje ich wysokości. Obowiązuje więc ogólna granica z art. 24 § 1 Kodeksu wykroczeń: od 20 do 5000 zł.
Co zmieniło się przy zakupie pozostałych środków
Ta sama ustawa zmieniła zasady dla środków ochrony roślin, które nie są fumigantami. Przy zamówieniu przez internet kupujący podaje imię i nazwisko, numer zaświadczenia ze szkolenia, nazwę podmiotu, który je wydał, i termin ważności. Sklep musi tego wymagać (art. 25 ust. 3 pkt 5). Środek dla użytkowników zawodowych może odebrać osoba z pisemnym upoważnieniem od kogoś, kto ma uprawnienia do jego zakupu (art. 28 pkt 5).
Co to oznacza dla gospodarstwa, młyna i zakładu
Jeśli jako rolnik kupowałeś tabletki przez internet i sam gazowałeś zboże, masz dziś dwie drogi: zaświadczenie z fumigacji dla osoby, która będzie kupować i stosować środek, albo zlecenie zabiegu firmie świadczącej usługi fumigacji. Elewator, młyn czy mieszalnia pasz, które gazują regularnie, mogą przeszkolić własnego pracownika. Trzeba jednak pamiętać, że zaświadczenie jest imienne i ważne 5 lat, a upoważnienia do zakupu fumigantu nie da się przekazać innej osobie.
Jeśli zlecasz zabieg, zapytaj wykonawcę o numer zaświadczenia z fumigacji osoby, która przyjedzie, oraz o termin jego ważności. Po zabiegu zachowaj kopię dokumentacji. Posiadacz obiektu, w którym zabieg wykonał inny podmiot, przechowuje ją przez 3 lata (art. 37 ust. 1). MIXTUM wykonuje fumigację zboża, silosów i magazynów na zlecenie. Zakres usługi opisujemy na stronie fumigacja.
