Gazowanie zboża w silosie, magazynie i na przyczepie

Gazowanie zboża ma sens wtedy, gdy w ziarnie są już szkodniki, a przewietrzanie i czyszczenie ich nie usuną. Gazujemy zboże tam, gdzie leży: w silosie stalowym i betonowym, w magazynie płaskim, w pryzmie pod folią gazoszczelną i na przyczepie. Mniejsze partie w workach gazujemy w komorach przy naszej siedzibie w Rzezawie koło Bochni. Fumigacja zboża jest dla gospodarstw, elewatorów, młynów, mieszalni pasz i firm skupowych w całej Polsce, które znalazły w ziarnie wołka, trojszyka albo inne szkodniki magazynowe. Zabieg niszczy je razem z larwami w środku ziarniaków. Od 6 marca 2026 zabieg może wykonać tylko osoba z zaświadczeniem ze szkolenia z fumigacji, dlatego wiele gospodarstw, które dotąd gazowały same, zleca go teraz firmie.

Kiedy gazowanie zboża ma sens

Fumigację zlecasz wtedy, gdy w próbkach z kilku głębokości są żywe owady. Ma to znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy partia ma jeszcze leżeć w magazynie albo trafić do odbiorcy, który nie przyjmie jej z owadami. Żeby zabieg się udał, muszą być spełnione trzy warunki. Ziarno i powietrze muszą być wystarczająco ciepłe. Etykiety części preparatów fosforkowych zabraniają zabiegu, gdy któreś z nich ma mniej niż 10 stopni. Obiekt musi dać się uszczelnić. Nikt nie może też potrzebować tego ziarna ani tego obiektu przez cały czas ekspozycji i wietrzenia, czyli przez kilka do kilkunastu dni.

Są sytuacje, w których gazowanie nie jest pierwszym krokiem. Jeśli w próbkach są roztocze, a ziarno jest wilgotne, najpierw trzeba je dosuszyć i przewietrzyć. Bez tego rozkruszek mączny wróci po kilku tygodniach. Jeśli pojedyncze chrząszcze chodzą po pustym magazynie przed żniwami, wystarczy wyczyścić resztki starego ziarna i wykonać zabieg w pustym obiekcie, zanim wjedzie nowy zbiór. Jeśli partia jest mała, zwykle taniej wychodzi komora.

Silos, magazyn płaski, pryzma, przyczepa: co trzeba uszczelnić

Miejsce	Co się uszczelnia	Na co uważać
Silos stalowy	właz, otwory w dachu, wylot, kanały napowietrzające, połączenia blach	wentylatory i przenośniki wyłączone przez cały zabieg, sąsiednie komory w baterii silosów
Silos betonowy	właz, zsyp, przejścia instalacji, pęknięcia ścian	gaz przechodzący pęknięciami do sąsiednich komór i pomieszczeń
Magazyn płaski	bramy, okna, szczeliny pod dachem i przy posadzce, przepusty instalacji	ludzie i zwierzęta w innych częściach tego samego budynku
Pryzma pod folią	folia gazoszczelna dociśnięta do posadzki na całym obwodzie	pęknięta posadzka, kanały pod pryzmą, folia przebita przez ptaki i gryzonie
Przyczepa	plandeka gazoszczelna na całej skrzyni	miejsce postoju z dala od budynków i ludzi przez cały czas zabiegu

W każdym z tych obiektów jest jeszcze jedna sprawa, o której właściciele silosów często dowiadują się za późno. Fosforowodór powoduje korozję miedzi i metali szlachetnych, o czym informują etykiety preparatów. Sondy temperatury, sterowniki wentylatorów, liczniki i systemy alarmowe trzeba przed zabiegiem osłonić albo wynieść. W silosie z automatyką ustalamy z tobą listę takich urządzeń przed terminem.

Przyczepa brzmi najprościej, ale najtrudniej ją upilnować. Przez kilka do kilkunastu dni stoi w jednym miejscu, oznakowana, i nie może w tym czasie wyjechać. Ziarna nie da się wtedy sprzedać. Gazujemy ją wtedy, gdy etykieta preparatu obejmuje taki sposób składowania, a gospodarstwo ma plac, który można wyłączyć z użytku. Często rozsądniej jest przesypać ziarno do silosu albo pryzmy w magazynie.

Kiedy komora w Rzezawie zamiast silosu

Komora ma sens przy partiach, które da się przewieźć: ziarno siewne w workach, zboża i nasiona specjalne, kasze, kilka palet towaru zamiast całego silosu. Nie uszczelniasz własnego obiektu, nie wyłączasz go na dwa tygodnie i nie wyznaczasz strefy wokół budynku, w którym obok ziarna jest warsztat albo biuro. Granica przebiega tam, gdzie transport kosztuje więcej niż zabieg na miejscu. Kilkadziesiąt ton ziarna luzem gazujemy u ciebie, a przebieg zabiegu w komorze opisujemy na stronie komory fumigacyjne.

Co dostajesz po zabiegu

• Protokół fumigacji: preparat, dawka, kubatura albo masa ziarna, czas ekspozycji, temperatura i wyniki pomiarów stężenia przed zwolnieniem ziarna.
• Kopię dokumentacji zabiegu. Jako posiadacz obiektu, w którym zabieg wykonał inny podmiot, przechowujesz ją przez 3 lata (art. 37 ust. 1 ustawy o środkach ochrony roślin). Wpisujemy w niej przyczynę zabiegu, której wymaga art. 37 ust. 2.
• Termin, od którego ziarno można przeznaczyć do spożycia albo na paszę, wzięty z etykiety użytego preparatu. Etykiety się różnią: na jednej jest to 7 dni od zabiegu, na innej decyduje wietrzenie i pomiar stężenia.
• Uwagi do magazynu: gdzie zostały resztki ziarna, które szczeliny i kanały trzeba wyczyścić i co zmienić przed następnym zbiorem.

Zakład z programem ochrony przed szkodnikami pod audyt ma zabieg w historii obiektu w PestScan, obok wyników monitoringu.

Gazowanie zboża po zmianie przepisów w 2026 roku

Do marca 2026 do zakupu fumigantu wystarczało zwykłe zaświadczenie ze szkolenia ze środków ochrony roślin, a tabletki z fosforkiem glinu dało się zamówić przez internet. Dziś sprzeda je tylko punkt stacjonarny, osobie z zaświadczeniem ze szkolenia z fumigacji, a zabieg bez takiego zaświadczenia jest wykroczeniem. Szczegóły opisujemy w artykułach o tym, co zmieniło się w obrocie fumigantami od 6 marca 2026, i o tym, które szkolenie z fumigacji daje ważne zaświadczenie. Krok po kroku przebieg zabiegu w silosie, pryzmie i na przyczepie pokazujemy w poradniku gazowanie zboża krok po kroku.

Czego nie robimy

Nie gazujemy pomieszczeń mieszkalnych ani budynków, w których nie da się oddzielić ludzi i zwierząt od strefy zabiegu. Nie zaczynamy, gdy ziarno lub powietrze jest za zimne dla preparatu. W takiej sytuacji przesuwamy termin. Nie powtarzamy zabiegu na tej samej partii ponad limit z etykiety, a etykiety preparatów do ziarna, które sprawdziliśmy, dopuszczają jeden zabieg. Nie zostawiamy też w gospodarstwie tabletek ani resztek preparatu "na później".