Najważniejsze w skrócie
- Szkolenie z fumigacji online nie daje ważnego zaświadczenia. Program obejmuje zajęcia praktyczne ze sprzętem, a egzamin ma formę pisemnego testu przed komisją powołaną przez wojewódzkiego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa.
- Do zakupu i stosowania fumigantów liczy się wyłącznie zaświadczenie ze szkolenia z fumigacji ukończonego w Polsce. Dokument jest ważny 5 lat.
- Szkolenie podstawowe z fumigacji trwa 16 godzin lekcyjnych, w tym 3 godziny zajęć praktycznych. Szkolenie uzupełniające trwa 7 godzin, w tym 1,5 godziny zajęć praktycznych.
- Przepis, który pozwalał prowadzić szkolenia ze środków ochrony roślin w formie wideokonferencji, obowiązywał tylko w czasie epidemii COVID-19. Przestał działać w sierpniu 2023 roku.
- Organizator szkolenia z fumigacji musi mieć wpis do rejestru wojewódzkiego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa. Musi też zgłaszać mu terminy szkoleń co najmniej 14 dni przed ich rozpoczęciem.
Szkolenie z fumigacji, stacjonarne albo online, kończy się zaświadczeniem, które od 6 marca 2026 trzeba okazać przy zakupie fumigantu. Ważne jest tylko zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w zakresie stosowania środków ochrony roślin metodą fumigacji. Musi być wydane w Polsce przez organizatora wpisanego do rejestru wojewódzkiego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa, po egzaminie przed komisją powołaną przez tego inspektora. Zaświadczenie jest ważne 5 lat. Kurs prowadzony w całości online nie daje takiego dokumentu. Program obejmuje zajęcia praktyczne ze sprzętem, a egzamin ma formę pisemnego testu przed komisją. Od 6 marca 2026 bez tego dokumentu nie kupisz fumigantu i nie wykonasz zabiegu.
Które zaświadczenie się liczy
Ustawa o środkach ochrony roślin wymienia dziś cztery rodzaje szkoleń ze stosowania środków ochrony roślin: sprzętem naziemnym, sprzętem agrolotniczym, metodą fumigacji i sprzętem na pojazdach szynowych (art. 64 ust. 1a). Do zakupu i stosowania fumigantów z fosforkiem glinu, fosforkiem magnezu albo fluorkiem sulfurylu liczy się tylko szkolenie z fumigacji (art. 28a i art. 41a ust. 1 pkt 1). W praktyce wygląda to tak:
| Dokument | Czy uprawnia do zakupu fumigantu | Dlaczego |
|---|---|---|
| Ważne zaświadczenie ze szkolenia z fumigacji ukończonego w Polsce | tak | art. 28a |
| Zaświadczenie ze szkolenia ze stosowania środków sprzętem naziemnym ("kurs na opryskiwacz") | nie | to inny rodzaj szkolenia |
| Zaświadczenie z doradztwa albo z integrowanej produkcji roślin | nie | art. 28a wymaga szkolenia z fumigacji |
| Zaświadczenie z fumigacji z innego kraju UE | nie | art. 28a wymaga szkolenia w Rzeczypospolitej Polskiej |
| Dyplom szkoły albo uczelni rolniczej | nie | art. 64 ust. 4a |
| Pisemne upoważnienie od osoby z uprawnieniami | nie | art. 28 pkt 5 dotyczy innych środków |
| Zaświadczenie wojewódzkiego inspektora dla pracownika naukowego albo szkoleniowca | tak, przez czas ważności | art. 64 ust. 7, 8 i 10 |
Na wzorze zaświadczenia z rozporządzenia w sprawie szkoleń (załącznik nr 10) rodzaj szkolenia zaznacza się w kratce. Sprawdź, czy zaznaczono pozycję "stosowania środków ochrony roślin metodą fumigacji", a nie "przy użyciu sprzętu naziemnego". Na dokumencie znajdziesz też nazwę organizatora, rodzaj szkolenia (podstawowe albo uzupełniające), datę szkolenia i skład komisji egzaminacyjnej.
Zaświadczenie jest imienne, a art. 41a dotyczy osoby, która wykonuje zabieg, nie firmy. W elewatorze albo młynie, gdzie przy gazowaniu pracuje kilka osób, zaświadczenie z fumigacji musi mieć każda osoba, która wykłada preparat. Nie wystarczy dokument kierownika zmiany. Tak samo jest w firmie, która świadczy usługi fumigacji. Może kupować fumiganty na odległość (art. 31a), ale środek i tak trafia do rąk osób, które muszą mieć własne zaświadczenia.
Jak wygląda szkolenie podstawowe i uzupełniające
Program określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szkoleń w zakresie środków ochrony roślin (tekst jednolity Dz.U. 2022 poz. 824), w załączniku nr 6. Godziny liczy się jako lekcyjne, po 45 minut.
| Szkolenie podstawowe | Szkolenie uzupełniające | |
|---|---|---|
| Łącznie | 16 godzin | 7 godzin |
| W tym zajęcia praktyczne | 3 godziny | 1,5 godziny |
| Bezpieczeństwo i higiena pracy | 3 godziny | 0,5 godziny |
| Dla kogo | pierwsze szkolenie z fumigacji | osoby po szkoleniu podstawowym, które chcą zachować uprawnienia |
Najwięcej czasu zajmuje blok o integrowanej ochronie roślin. Obejmuje technikę dezynsekcji gazowej: przygotowanie pomieszczenia, rozmieszczenie środka, odwietrzanie i kontrolę pozostałości gazu. Do tego dochodzą przepisy, charakterystyka środków, ochrona środowiska oraz objawy zatrucia i pierwsza pomoc. Grupa może liczyć najwyżej 30 osób (§ 9 rozporządzenia). Szkolenie podstawowe trwa zwykle dwa dni, a uzupełniające jeden.
Czy kurs online wystarczy
Nie. Rozporządzenie nakłada na organizatora obowiązek zapewnienia sali do zajęć, pomocy audiowizualnych, miejsca do zajęć praktycznych ze sprzętem i modelowego zestawu środków ochrony indywidualnej (§ 2 i § 3). Egzamin przeprowadza komisja powołana przez wojewódzkiego inspektora, w formie pisemnego testu (art. 65 ust. 3 i 4 ustawy o środkach ochrony roślin). Organizator wydaje zaświadczenie dopiero po zdanym egzaminie (art. 65 ust. 1).
Skąd więc oferty "szkolenie fumigacja online"? W 2021 roku do rozporządzenia dodano § 12a, który pozwalał prowadzić szkolenia w formie wideokonferencji. Przepis działał tylko w czasie stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii z powodu COVID-19 i przez 30 dni po ich odwołaniu. Nawet wtedy nie obejmował zajęć praktycznych. Stan zagrożenia epidemicznego odwołano z dniem 1 lipca 2023 r., więc ta możliwość zniknęła w sierpniu 2023 roku. Nowelizacja ustawy z 2025 roku nie wprowadziła szkoleń na odległość. Organizator może udostępnić materiały do nauki w internecie, ale nie zastępują one zajęć ani egzaminu.
Jeśli trafisz na kurs w całości przez internet, zadaj organizatorowi trzy pytania:
- Pod jakim numerem jest wpisany do rejestru podmiotów prowadzących szkolenia i u którego wojewódzkiego inspektora.
- Gdzie i kiedy odbywają się zajęcia praktyczne.
- Gdzie odbywa się egzamin i kto powołuje komisję.
Jeśli nie dostaniesz odpowiedzi, ryzykujesz, że sprzedawca albo inspekcja nie uzna zaświadczenia. Sprzedawca, który wyda fumigant osobie bez uprawnień, odpowiada za wykroczenie.
Jak sprawdzić organizatora szkolenia
Prowadzenie szkoleń ze środków ochrony roślin to działalność regulowana. Organizator musi mieć wpis do rejestru prowadzonego przez wojewódzkiego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa (art. 67 i 68). Musi też zgłaszać inspektorowi terminy oraz miejsca szkoleń co najmniej 14 dni przed ich rozpoczęciem (art. 67 ust. 2 pkt 3). Najprościej zadzwonić do inspektoratu w swoim województwie i zapytać, czy dany kurs został zgłoszony. Szkolenia z fumigacji prowadzą między innymi izby rolnicze, stowarzyszenia branżowe i firmy szkoleniowe.
Ważność zaświadczenia i nowy rejestr
Zaświadczenie ze szkolenia podstawowego i uzupełniającego jest ważne 5 lat (art. 64 ust. 9). Żeby zachować uprawnienia, ukończ szkolenie uzupełniające przed upływem tego terminu. Po upływie ważności sprzedawca nie może wydać ci fumigantu (art. 28b ust. 2), a zabieg bez ważnego zaświadczenia narusza art. 41a.
Nowelizacja przewiduje elektroniczny rejestr osób z zaświadczeniami. Będzie go prowadził Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa (art. 65a). Organizatorzy szkoleń będą wpisywać do niego każde wydane zaświadczenie, a sprzedawcy fumigantów będą sprawdzać w nim kupujących. Rejestr zacznie działać w dniu, który minister rolnictwa ogłosi w Monitorze Polskim. Zmiany w obrocie fumigantami opisujemy też w artykule fumiganty od 6 marca 2026: nowe zasady zakupu i kary.
Zaświadczenie to nie wszystko
Zaświadczenie pozwala kupić środek i wykonać zabieg. Do bezpiecznej fumigacji potrzebujesz jeszcze sprzętu: miernika stężenia gazu, ochrony dróg oddechowych wskazanej na etykiecie (zależnie od preparatu maski z pochłaniaczem na fosforowodór albo aparatu izolującego), folii gazoszczelnej i tablic ostrzegawczych. Etykiety wymagają potwierdzenia końca wietrzenia pomiarem i sprawdzenia stężenia przed wejściem do pomieszczenia. Bez miernika nie wykonasz więc zabiegu zgodnie z etykietą. Jeśli gazujesz jeden silos raz na kilka lat, porównaj koszt szkolenia co 5 lat i sprzętu z kosztem zlecenia. MIXTUM wykonuje fumigację zboża, silosów i surowców także w komorach w Rzezawie. Zakres usługi opisujemy na stronie fumigacja.
