Najważniejsze w skrócie
- Mklik mączny (Ephestia kuehniella) to szary motyl o rozpiętości skrzydeł od 20 do 25 mm, uznawany za najważniejszego szkodnika motylowego młynów i piekarni.
- Gąsienice mklika mącznego żerują w mące, otrębach, kaszach i płatkach. Przędą tyle nici, że zlepiają produkt w kożuchy oraz zatykają sita i przewody przesypowe.
- Mklik mączny żyje w młynie głównie w maszynach, czyli tam, gdzie mąka zalega tygodniami. Dlatego zwalczanie zaczyna się od maszyn, a dopiero potem obejmuje magazyn.
- Mklik mączny daje w Polsce 3 pokolenia w roku w nieogrzewanym pomieszczeniu. W ogrzewanym młynie i piekarni rozwija się bez przerwy, dlatego daje 4 do 6 pokoleń.
- MIXTUM zaczyna zwalczanie mklika mącznego od przeglądu maszyn z obsługą młyna. Zasiedlone partie mąki, otrąb i kasz w workach gazuje w komorze fumigacyjnej w Rzezawie.
Mklik mączny (Ephestia kuehniella) to szary motyl o rozpiętości skrzydeł od 20 do 25 mm. Jest uznawany za najważniejszego szkodnika motylowego młynów i piekarni. Jego gąsienice żerują w mące, otrębach, kaszach i płatkach. Przędą tyle nici, że zlepiają produkt w kożuchy, zatykają sita i przewody przesypowe oraz mogą zatrzymać linię. W młynie mklik żyje głównie w maszynach, w miejscach, gdzie mąka zalega tygodniami. Dlatego zwalczanie zaczyna się od maszyn, a dopiero potem obejmuje magazyn.
Jak wygląda motyl i gąsienica
Przednie skrzydła są srebrnoszare, z ciemnymi, zygzakowatymi przepaskami w poprzek skrzydła. Tylne są jasne, białawe, z szeroką strzępiną. Motyl ma od 10 do 14 mm długości. Lata od zmierzchu do świtu, a w dzień siedzi nieruchomo na ścianach, konstrukcji i obudowach maszyn. Gąsienica jest biaława albo różowawa. Ma ciemną głowę i drobne ciemne plamki u nasady włosków. Dorasta do 15 do 19 mm.
Od omacnicy spichrzanki odróżnisz mklika po skrzydłach. Omacnica ma skrzydła dwubarwne, z miedzianą częścią zewnętrzną. Mklik jest szary, z zygzakami, i wyraźnie większy. Mklik próchniczek jest do niego podobny, ale mniejszy. Częściej siedzi w kakao, czekoladzie i tytoniu niż w mące. Porównanie wszystkich motyli nazywanych molami spożywczymi znajdziesz na stronie mól spożywczy.
Rozwój i liczba pokoleń
Samica składa zwykle około 200 jaj, a w sprzyjających warunkach kilkaset. Wybiera miejsca zaciemnione i składa jaja wprost do mąki albo jej resztek. Gąsienice żerują w rurkach z przędzy na powierzchni produktu. Dojrzałe osobniki opuszczają pokarm i szukają szczeliny, w której przędą kokon. Poczwarka rozwija się od 9 do 20 dni, zależnie od temperatury. Optimum to 26 do 30 stopni. W 30 stopniach pokolenie zamyka się w około 40 dni, a w 22 stopniach trwa około 3 miesięcy. Poniżej 13 i powyżej 33 stopni samice nie składają jaj. W nieogrzewanym pomieszczeniu mklik daje w Polsce 3 pokolenia w roku. W ogrzewanym młynie i piekarni daje 4 do 6 pokoleń, bo rozwija się bez przerwy.
Gdzie szukać przędzy i kokonów
Gąsienice żyją tam, gdzie leży mąka. Przepoczwarczają się tam, gdzie mają szczelinę blisko pokarmu. W młynie i piekarni sprawdź:
- kolana i załamania przewodów grawitacyjnych, w których zbrylona mąka z przędzą tworzy korki;
- ramy sit i przestrzenie między sitami w odsiewaczach, gdzie przędza oblepia tkaninę;
- pokrywy, uszczelki i połączenia kołnierzowe obudów maszyn, w których przędą kokony;
- stopy elewatorów i końcówki przenośników, gdzie mąka osiada po każdym przestoju;
- drewniane elementy: stare ramy, podesty, skrzynie, w których szczeliny wypełnia pył;
- w piekarni okolice dozowników i przesiewaczy mąki, spody stołów oraz przestrzeń za urządzeniami, gdzie odkłada się mąka.
Przędza: szkoda, która zatrzymuje linię
Mklik zjada niewiele. Główną szkodę powoduje przędza. Gąsienice przędą nić przez całe życie i zlepiają cząstki mąki w gęste maty. Przy dużej liczebności na powierzchni produktu powstaje kożuch. W młynie przędza zatyka sita i przewody przesypowe w maszynach czyszczących oraz w przenośnikach. Przesiewanie zasiedlonego produktu uszkadza tkaniny sit. Maty z przędzy zatrzymują wilgoć, więc rozwijają się w nich pleśnie. Do tego dochodzą gąsienice, kokony i wylinki w produkcie gotowym. Dla młyna oznacza to postój i czyszczenie linii. Dla piekarni oznacza reklamację od sieci.
Monitoring feromonowy i dezorientacja
Pułapki z feromonem wabiącym samce pokazują, gdzie i jak szybko rośnie populacja. W młynie rozstaw je na każdej kondygnacji, przy maszynach i w magazynie mąki. Porównuj wyniki w czasie, bo pojedynczy odczyt mówi niewiele. Ta sama pułapka łapie omacnicę i inne mkliki, więc motyle na lepie trzeba obejrzeć. W dużych młynach i magazynach stosuje się także dezorientację feromonową. Dozowniki nasycają powietrze feromonem, samce nie trafiają do samic i liczba złożonych jaj spada. To metoda na ograniczanie populacji w długim okresie. Nie zastępuje czyszczenia ani zabiegu, kiedy mklik siedzi już w maszynach.
Jak zwalczamy
Zaczynamy od przeglądu maszyn razem z obsługą młyna. Ustalamy, które elementy da się otworzyć, gdzie jest przędza i kokony oraz które przewody mają martwe odcinki. Czyszczenie mechaniczne usuwa gąsienice i poczwarki razem z mąką, w której żyją. Odkurzanie konstrukcji hali zabiera resztki z belek i instalacji. Kiedy mklik siedzi w całej linii, potrzebny jest zabieg, który dotrze do wnętrza maszyn: fumigacja młyna w czasie przestoju, po uszczelnieniu budynku, albo obróbka termiczna, jeśli zakład ma do niej warunki. Zasiedlone partie mąki, otrąb i kasz w workach gazujemy w komorze fumigacyjnej w Rzezawie albo zalecamy ich usunięcie. Potem zostają pułapki i przegląd maszyn w stałym rytmie. Mklik wraca, jeśli w martwej strefie znów zalega mąka. Opis usług: fumigacja i dezynsekcja.
